Tadeusz Czacki – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Tadeusz Czacki | |
 |
|
 Świnka |
|
| Data urodzenia | 28 sierpnia 1765 |
| Miejsce urodzenia | Poryck |
| Data śmierci | 8 lutego 1813 |
| Miejsce śmierci | Dubno (Ukraina) |
| Rodzina | Czaccy |
| Odznaczenia | |
  |
|
Tadeusz Czacki herbu Świnka (ur. 28 sierpnia 1765 w Porycku na Wołyniu, zm. 8 lutego 1813 w Dubnie na Wołyniu) – polski działacz oświatowy i gospodarczy, pedagog, historyk, bibliofil, numizmatyk, członek Komisji Edukacji Narodowej, współtwórca Konstytucji 3 Maja, współzałożyciel warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, twórca Biblioteki Poryckiej (liczącej 1558 wol. rpsów, ponad 8500 tomów dzieł pol., 3-4 tys. obcych i ok. 20 tys. broszur), główny organizator Liceum Krzemienieckiego zwanego Atenami Wołyńskimi.
Karierę zawodową rozpoczął w sądzie nadwornym w Warszawie jako praktykant. Następnie działał w Komisji Kruszcowej i Komisji Skarbu. W 1786 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[1]. W 1792 odznaczony Orderem Orła Białego[2]. Napisał wiele artykułów dotyczących handlu Polski. W 1802 r. założył krótko istniejące towarzystwo żeglugowe "Czacki, Drzewiecki i spółka" funkcjonujące w Odessie. Zapoczątkował opracowanie dokładnej hydrograficznej mapy Polski i Litwy.
W 1803 roku, w związku z przyznaniem autonomii szkolnictwu polskiemu na Litwie i Rusi, Czacki został mianowany wizytatorem szkół guberni wołyńskiej, podolskiej i kijowskiej. Poświęcił się pracy na rzecz szkolnictwa. Zawarł znajomość z K.C. Mrongowiuszem - rezultatem tej znajomości były starania Czackiego w 1805 r. o sprowadzenie Mrongowiusza do Krzemieńca na bibliotekarza i nauczyciela.
W roku 1791 wizytował Wawel, gdzie otworzył groby królewskie (m.in. Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta) zabierając z nich cenne pamiątki, i dokonał spisu klejnotów znajdujących się w skarbcu królewskim.
Od 1792 żonaty z Barbarą Dembińską z Dembian herbu Rawicz. Mieli troje dzieci.
Spis treści |
[edytuj] Literatura
- E. Danowska, Profan czy strażnik narodowych relikwii?, "Kraków", wrzesień 2008, s. 44-45.
- E. Danowska, Jak Czacki bibliofilską pasję uskuteczniał?, "Kraków", październik–listopad 2008, s. 76-77.
- S.S. Sokol, The Polish Biographical Dictionary: Profiles of Nearly 900 Poles Who Have Made Lasting Contributions to World Civilization, 1991.
[edytuj] Zobacz też
- Oświecenie w Polsce
- Franciszek Czacki
- XXVII Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Czackiego w Warszawie